Mgr Mateusz Durbas
Dietetyk kliniczny
Nie jest tajemnicą, że duża grupa pacjentów z chorobą refluksową przełyku (GERD) poszukuje skutecznego remedium na uporczywe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Uwagę wielu chorych przykuwają dzisiaj rozmaite suplementy diety, których producenci nierzadko obiecują uporanie się z chorobą raz na zawsze. Jakie witaminy i składniki mineralne warto rozważyć w przebiegu leczenia choroby refluksowej przełyku? Czy rzeczywiście warto zaufać tym odważnym twierdzeniom, których w internecie jest bardzo dużo, czy może jednak warto nasz pomysł skonsultować najpierw z lekarzem? Sprawdźmy, co mówi nam w chwili obecnej nauka.
Które suplementy diety koniecznie warto włączyć do diety w określonych sytuacjach?
- Witamina D. Istnieją pewne przesłanki pozwalające sądzić, iż niedobór witaminy D może sprzyjać wystąpieniu GERD wskutek zaburzenia opróżniania żołądka i/lub upośledzenia motoryki przełyku. Niedawne odkrycia wskazują, że dzieci w wieku przedszkolnym chorujące na GERD, u których jednocześnie występują przewlekłe infekcje nosowo-gardłowe (np. zapalenie migdałków podniebiennych) charakteryzują się często niskim poziomem witaminy D we krwi. Suplementacja witaminy D w dobowej dawce od 1000 do 2000 IU może zmniejszyć częstość występowania ostrych infekcji wirusowych dróg oddechowych w ciągu roku i zredukować objawy kliniczne w tej grupie pacjentów. Warto podkreślić, że wszystkie osoby powinny przyjmować witaminę D w okresie jesienno-zimowym w dawce od 800 do 2000 IU lub wyższej (w zależności od indywidualnej sytuacji zdrowotnej i stężenia metabolitu 25OHD we krwi), aby uzyskać korzystny efekt terapeutyczny. W celu poprawy jelitowego wchłaniania witaminy D należy przyjmować preparat farmaceutyczny wraz z posiłkiem, który zapewni umiarkowaną ilość tłuszczów (np. łyżeczka oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia, duży plaster awokado, mała garść orzechów, dwie łyżeczki świeżo mielonego siemienia lnianego).
- Kwasy tłuszczowe OMEGA-3 (EPA i DHA). Badania z udziałem ludzi wykazały, że kwasy EPA i DHA łagodzą stan zapalny w przewodzie pokarmowym oraz mogą zmniejszać ryzyko rozwoju przełyku Barretta i raka żołądka. Wielu pacjentów z GERD unika spożywania tłustych gatunków ryb (m.in.: łososia, makreli atlantyckiej, pstrąga łososiowego, śledzia, sardynek) i owoców morza (np. krewetek, ostryg i małży), naturalnie obfitujących w długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 (EPA i DHA), ze względu na dużą zawartość tłuszczu, a co za tym idzie obawy przed wystąpieniem uciążliwych objawów refluksu. Zgodnie z aktualnymi zalecaniami, osoby dorosłe powinny spożywać każdego dnia minimum 250 mg kwasów EPA i DHA (łącznie), natomiast kobiety ciężarne oraz karmiące piersią 250 mg EPA + od 100 do 200 mg DHA. W związku z tym, warto włączyć do diety wysokiej jakości olej z wątroby dorsza (tran) bądź olej z kryla antarktycznego w dogodnej dla siebie formie preparatu farmaceutycznego (płyn lub kapsułki). Osoby na diecie roślinnej powinny natomiast sięgnąć po olej z mikroalg Schizochytrium sp.
- Witamina B12. Osoby, które przyjmują inhibitory pompy protonowej (IPP) mają zwiększone ryzyko wystąpienia niedoboru witaminy B12 (kobalaminy), gdyż w pierwszym etapie jej wchłaniania wymagana jest obecność kwasu solnego i pepsyny. W jednym z badań zaobserwowano, że pacjenci, którzy otrzymywali leki z grupy IPP przez ponad dwa lata mieli o 65 % zwiększone ryzyko niedoboru witaminy B12, w porównaniu z osobami nieprzyjmującymi tych leków. Jeżeli dodatkowo weźmiemy pod uwagę na fakt, że niektórzy pacjenci przestrzegają diety całkowicie roślinnej, w której nie ma źródeł pokarmowych witaminy B12, to okazuje się, że istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo rozwoju niedoboru tej witaminy. Dlatego weganie zmagający się z objawami refluksu powinni bezwzględnie suplementować witaminę B12 oraz regularnie spożywać w diecie pokarmy wzbogacone w kobalaminę (bezcukrowe napoje roślinne, np. sojowy, owsiany, migdałowy, kokosowy).
- Magnez. Wyniki metaanalizy, w tym wypadku zbioru 9 badań obserwacyjnych z całościowym udziałem blisko 110 tysięcy pacjentów wykazały wzrost o 43 % ryzyka wystąpienia hipomagnezemii, czyli zmniejszenia stężenia magnezu we krwi u pacjentów zażywających IPP. Najbardziej zagrożeni niedoborem magnezu są chorzy, którzy jednocześnie stosują leki moczopędne oraz Ci, którzy mają zaburzenia wchłaniania. Jeżeli dieta pacjenta jest dodatkowo uboga w produkty będące dobrym źródłem magnezu (m.in.: kakao, gruboziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe, orzechy, pestki dyni, nasiona słonecznika, owoce suszone, zielone warzywa liściaste, woda mineralna) należy koniecznie rozważyć włączenie dobrze przyswajalnego magnezu w postaci leku (np. cytrynian lub mleczan) oraz jednocześnie zachęcić chorego do zmiany nawyków żywieniowych, aby zwiększyć spożycie magnezu wraz z dietą.
Piśmiennictwo:
Irún P, Lanas A, Piazuelo E.: Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids and Their Bioactive Metabolites in Gastrointestinal Malignancies Related to Unresolved Inflammation. A Review. Front Pharmacol. 2019 Aug 2;10:852.
Rubenstein JH, McConnell D, Beer DG, et al.: Association of Vitamin D and Parathyroid Hormone With Barrett’s Esophagus. J Clin Gastroenterol. Nov/Dec 2019;53(10):711-716.
Boiarska LM, Hrebeniuk LV, Ivanova K.: An advancement of treatment of nasopharyngeal signs of gastroesophageal reflux disease in children against the background of vitamin D deficiency. Journal of Education, Health and Sport. 2020;10(5):42-62.
Nehra AK, Alexander JA, Loftus CG, et al.: Proton Pump Inhibitors: Review of Emerging Concerns. Mayo Clin Proc. 2018 Feb;93(2):240-246.
